Çin'de çogunlukta Putonghua- kuzey Çincesi, Pekin dialekti olarak bilinen, Mandarin ve pek çok yerel dialekt ve dil kullanilmaktadir.
Din
Ülkedeki en önemli dinler Konfüçyanizm, Taoizm ve Budizm?dir. Bunlari Müslümanlik ve Hiristiyanlik takip etmektedir. Etnik olarak Çinli olan çogunluk Budizm, Taoizm ve Hiristiyanlik arasinda bölünmüs olup, Müslümanlik daha çok Uygur, Hui, Kazak, Kirgiz, Tatar ve Özbek azinliklar arasinda yayilmistir.
Yönetim
Komünist tek parti yönetimi
Komşuları
Doguda Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti; güneydoguda Makao; güneyde Laos, Birmanya, Vietnam, Hindistan, Bhutan, Nepal; batida Pakistan, Afganistan, Tacikistan, Kirgizistan, Kazakistan; kuzeyde Mogolistan Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu. Çiniin toplam kara sinirlari uzunlugu 20 000 kmiden fazladir.
Deniz Sınırları
Doguda Dogu Çin Denizi ve güneydoguda Güney Çin Denizi yer almaktadir. Çin anakarasinin toplam sahil uzunlugu 18 000 km'den fazladir.
TÜRKİYE İLE TİCARET
Genel Degerlendirme
A-DIS TICARETIN GENEL DURUMU TÜRKIYE ILE TICARET
Türkiye- Çin Halk Cumhuriyeti Dis Ticareti (1000 $)
Yillar
Ihracat
Ithalat
Hacim
Denge
1988
215.673
114.885
330.558
100.778
1990
37.185
246.314
283.499
-209.129
1995
66.961
539.019
605.980
-472.058
1996
65.115
556.492
621.607
-491.377
1997
44.375
787.457
831.832
-743.082
1998
38.043
846.191
884.234
-808.148
1999
36.649
894.846
931.495
-858.197
2000
96.010
1.344.731
1.440.741
-1.248.721
2001
199.302
922.016
1.121.318
-722.714
2002
238.738
1.364.252
1.602.990
-1.125.514
Kaynak: DTM
Istatistik veriler incelendiginde, iki ülke arasindaki ticaret hacminde özellikle 1992 yilindan itibaren önemli ölçüde artis görülmektedir. Ikili ticaret hacmi 1988 yilinda 330,5 milyon dolar iken 2000 yilina gelindiginde 1,4 milyar dolar ile en yüksek seviyesine ulasmis, 2002 yilinda yaklasik 1.6 milyar dolar olarak gerçeklesmistir.
Ancak ticaret hacminde görülen bu olumlu gelisme, ticaret dengesinde 1993 ve 1994 yillari hariç, ülkemiz aleyhine ve sürekli büyüyen bir dis ticaret açigini ifade etmektedir. 2000 yilinda iki ülke arasindaki dis ticaret dengesinde ülkemiz aleyhine 1,2 milyar dolar, 2002 yilinda ise 1,1 milyar dolarlik ticaret açigi olusmustur.
Ihracat yönünden incelendiginde ise; Çin?e olan ihracatimiz 1993 yilinda 511,9 milyon dolar ile en üst seviyesine ulasmis, bunu izleyen yillarda hizla düsmüs bununla birlikte 2002 yilinda 239 milyon dolar civarinda gerçekleserek son dönemin en yüksek rakamina ulasmistir. Çin?e olan ihracatimizda ürün çesitliliginin saglanmasinin ikili ticarette dengeye yaklasilmasi açisindan önemli oldugu düsünülmektedir. Ayrica ülkemizin Çin?e olan ihracatinda bir istikrar saglanamadigi ve ihraç ürünlerimiz için bu ülkede kalici bir pazar olusturulamadigi da anlasilmaktadir.
Ayrica Çin?e giden çogu küçük çapli is çevrelerinin temsilcilerinin, ihraç olanaklarini arastirmaktan çok, tekstil agirlikli ucuz mal ithal etme egiliminde olduklari gözlenmektedir. Söz konusu egilimin etkisi son yillara iliskin verilere yansimaktadir.
Son on yillik dönemde Türkiye?nin Çin?den yaptigi ithalat sürekli artarak 2000 yilinda 1,3 milyar dolar ile en yüksek düzeyine ulasmis, ancak 2002 yilinda miktar düserek 922 milyon dolar ve yine 2002 yilinda 1,3 milyar dolar olarak gerçeklesmistir. Sonuç olarak ülkemizin Çin ile olan ticarette önemli olabilecek kimi firsatlari yeterince ve bilinçli olarak degerlendiremedigi görülmektedir.
B-Dis Ticarette Önem Arz Eden Ürünler (1000$)
Ihracat
GTIP No.
Madde Adi
1998
1999
2000
7207 11
Demir/alasimsiz çelik (karbon%85)
-
-
27.460
7207 20
Demir-alasimsiz çelikler
-
1.781
10.746
2603 00
Bakir cevherleri-konsantreleri
1.128
6.999
5.890
2515 11
Ham mermer
40
962
4.008
0207 41
Tavuk, horoz eti, parça halinde
2.035
2.605
2.770
3917 22
Tüpler, borular, hortumlar
112
626
2.163
2401 10
Tütün
838
1.992
2.096
1404 20
Linter pamugu
-
337
2.020
3901 10
Polietilen
-
-
1.676
4407 92
6 mm?den kalin uzunlamasina biçilmis kayin
230
2.049
1.472
8901 90
Yük gemileri
776
-
1.460
5505 10
Sentetik lif döküntüleri
-
157
1.399
3917 40
Plastikten tüp, boru ve hortum baglanti elemanlari
70
647
1.283
2917 35
Ftalatik anhidrit
396
42
1.238
3202 90
Debagette kullanilan inorganik maddeler
98
379
1.067
6802 91
Mermer, traverten, su mermerleri
421
886
1.040
8517 90
Telefon ve telgraflarin aksam ve parçalari
8.344
3.315
-
DIGERLERI
23.555
13.872
23.547
TOPLAM
38.043
36.649
91.335
Kaynak: DTM
Ithalat
GTIP No.
Madde Adi
1998
1999
2000
8540 11
Televizyon alicisinin katod isinli renkli resim tüpleri
53.926
53.131
60.891
8471 60
Giris ve çikis birimleri, yazicilar ve klavyeler
12.303
22.577
51.698
7208 36
Demir/çelikten yassi hadde ürünleri
18.801
16.525
41.189
8415 81
Klima cihazlari
9.406
-
35.998
9503
Oyuncaklar
21.322
31.446
31.023
2704 00
Kok-sömikok:taskömürü,linyit
41.820
14.613
28.685
9031 80
Diger alet, cihaz ve makinalar
313
559
28.023
5516 11
Devamsiz suni liflerden dokunmus mensucat
24.381
29.619
25.067
8527 31
Radyo yayinlarinin alici diger kombine cihazlar
31.743
19.429
24.553
8521 90
Diger kaydedici, okuyucu videolar
45
758
22.136
8473 30
Bilgi islem makinalarinin aksam ve parçalari
8.036
19.947
21.214
8518
Mikrofonlar, hoparlörler, kulakliklar ve aksam-parçalari
12.157
11.463
20.930
5208 12
Bez ayagi (m²/100 gr. Pamuk)
12.532
14.024
19.815
5407 61
Diger polyesterden flament-dokunmus mensucat
11.303
8.716
19.564
8517
Telli telefon ve telgrafa mahsus elektrikli cihazlar ve aksami
12.768
23.415
18.000
8470 50
Yazar kasalar
-
7.914
17.501
4202
Sandik, valiz, seyahat çantasi vb.
10.887
12.459
15.792
5513 11
Devamsiz polyester, pamuk karisimi düz dokuma
17.083
13.208
14.465
9033 00
90nci fasildaki cihazlarin diger parçalari
-
-
13.520
6702
Yapma çiçekler vb.
6.584
9.529
13.207
8513 10
Kendi enerji kaynagi ile çalisan elektrik lambasi
5.995
6.477
12.747
DIGERLERI
534.786
579.037
785.603
TOPLAM
846.191
894.846
1.321.621
Kaynak: DTM
Ihracatimizda Önem Arz Eden Ürün Gruplari- 2002 ($)
GTIP
ÜRÜN ADI
2002 (ABD$)
7207
DEMIR, ALASIMSIZ ÇELIKTEN YARI MAMULLER
41.545.221
8708
KARA TASITLARI IÇIN AKSAM, PARÇALARI
22.647.813
2515
MERMER, TRAVERTEN, EKOSIN SU MERMERI, KIREÇLI TASLAR
20.945.007
7209
DEMIR-ÇELIK YASSI MAMUL SOGUK HADDELENMIS KAPLANMIS (600MM. DEN GENIS)
KENDINE HAS FONKSIYONLU ELEKTRIKLI MAKINA VE CIHAZLAR
11.561.705
5701
DÜGÜMLÜ, SARMALI HALILAR, YER KAPLAMALARI
11.425.711
8516
ELEKTRIKLI SU ISITICILARI, ELEKTROTERMIK CIHAZLAR (SOFBENLER)
11.184.272
TOPLAM (Digerleri dahil)
1.364.252.263
Kaynak: DTM
Anlasma ve Protokoller
Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasindaki ticari iliskiler, 16 Temmuz 1974 tarihinde Pekin?de imzalanan Ticaret Anlasmasi çerçevesinde yürütülmektedir. Söz konusu Anlasmanin 6. Maddesi uyarinca, her yil toplanmasi öngörülen Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti Karma Ticaret Komitesi, 1978 ve 1981 yillarinda olmak üzere iki kez toplanmistir. Adi geçen Komite, 19 Aralik 1981 tarihinde Pekin?de imzalanan Ekonomik, Sinai ve Teknik Isbirligi Anlasmasi çerçevesinde kurulan Karma Ekonomik Komite ile birlestirilmis ve Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti Karma Ekonomik ve Ticari Komitesi adini almistir. Bu çerçevede 14. Dönem KEK Toplantisi 5 Nisan 2002 tarihinde Ankara?da imzalanmistir. Ayrica 4 Nisan 2002 tarihinde Merkezimiz ile CHC Dis Ticaret Gelistirme Kurulusu-CCPIT arasinda bir isbirligi protokolü imzalanmistir.
Iki ülke arasinda asagidaki Anlasmalar sonuçlandirilmis bulunmaktadir:
Anlasmalar
Yillar
Hava Ulastirma Anlasmasi
1972
Yatirimlarin Karsilikli Tesviki ve Korunmasi Anlasmasi
1990
Bilimsel ve Teknik Isbirligi Anlasmasi
1990
Turizm Alaninda Isbirligi Anlasmasi
1991
Saglik Alaninda Isbirligi Anlasmasi
1992
Denizcilik Anlasmasi
1992
Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardimlasma Anlasmasi
DTM ile ÇHC?nin MOFTEC- Dis Ticaret ve Ekonomik Isbirligi Bakanligi Arasinda Ticari Istisare Mekanizmasi Kurulmasi Hakkinda Mutabakat Zapti
12/03/1999
Kaynak: DTM, Anlasmalar Genel Müdürlügü, Asya Pasifik Dairesi
Iki Ülke Arasinda Ticarette Önem Arzeden Konular
Tekstil Müzakereleri
Ülkemiz ile AB arasindaki Gümrük Birligi çerçevesinde, AB?nin tekstil ve konfeksiyon alaninda üçüncü ülkelere uygulamakta oldugu kota ve gözetim önlemlerinin Türkiye tarafindan da üstlenilmesi sonucunda anilan ülke ile müzakereler baslatilmis olup bu çerçevede Çin menseli tekstil ürünleri çift tarafli kontrol sistemi kapsamina alinmistir.
Diger
WTO üyesi olmayan üçüncü ülkeler menseli mallara karsi iç piyasanin korunmasi amaci ile, AB Mevzuati çerçevesinde uygulanan önlemler geregince Çin menseli ayakkabi çesitleri ve çesitli mutfak esyalari kotaya tabi bulunmaktadir. Ayrica, amonyum klorür, sitrik asit, bazik ve mat boyalar, tetrasiklinler, senlik ve isaret fisekleri, ayakkabi çesitleri, cam esya, çesitli oyun ve oyuncaklar ve polivinil alkol ithalati gözetim altinda tutulmakta idi.
Gerek tekstil gerekse diger konularda ülkemiz, Gümrük Birligi ilkeleri dogrultusunda Avrupa Birligine paralel uygulamalarda bulunmaktadir. Çin?in WTO üyesi olmasi anilan önlemlerin hemen kaldirilmasi anlamina gelmemektedir. Söz konusu önlemler 2005 yilina kadar geçerliligini koruyacak, 2005 yilindan sonra ise ihtiyaca göre genisletilebilecektir.
Firmalarimizin Karsilasmakta Oldugu Sorunlar
Ithalat vergi oranlarinin yüksekligi, gümrük islemleri sirasinda karsilasilan objektif olmayan uygulamalar, standartlar konusundaki engellemeler, farkli yerel bölgelerde karsilasilan farkli uygulama ve onay mekanizmalari Çin?e ihracat yapan bütün dünya ülkelerinin sorunu oldugu ölçüde, Türk ihracatçisinin da sorunu olmaya devam etmektedir.
Ayrica gida maddelerinin ambalajlarinda Çince açiklama bulunmasi bir zorunluluktur. Bu duruma iliskin kurallar sik sik degistirilebilmektedir.
Türkiye ve Çin Halk Cumhuriyeti arasindaki ticari iliskilerde Türkiye açisindan önem kazanan unsurlar arasinda, iki ülke arasindaki cografi uzaklik yaninda, yeniden yapilanma süreci içinde bulunan Çin ekonomisinin geçirdigi degisimlerin pek çok açidan oldukça karmasik bir yapi sergilemesi ve bunlarin Türkiye?den yeterince izlenememesi özellikle vurgulanmalidir. Gerek Çin pazarinin sahip oldugu altyapi ve müsteri niteliklerinin, gerekse çok açik olmayabilen ve degisim sürecinde bulunan ticaret kural ve uygulamalarinin dikkatli bir sekilde izlenmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, özellikle Çin?e ihraç edilen ürünlerimizin çesitlilik kazanmasi ve Türk ihracatçi ve yatirimcilarinin Çin pazarinda kalici olmak için bu pazari tanimaya önem vermeleri gerekmektedir.
Henüz dünya ekonomisi ile bütünlesme sürecini tamamlayamamis olan Çin ekonomisi, yabanci tüccar ve yatirimcilar için halen girilmesi çok kolay olmayan bir pazar yapisina sahiptir. Çin pazarina girmek isteyen yabancilarin Çin?li partnerler ile isbirligi yapmalari bir zorunluluktur. Zira yabanci firmalarin Çin pazarinda dogrudan pazarlama ve satis islemlerinde bulunmalarina bugün için izin verilmemektedir. Dolayisiyla, Türk firmalarinin önemli bir sorunu, Çin pazarinda temsilcilik açmak ve güvenilir bir Çin?li partner bulmak noktasinda ortaya çikmaktadir.
Öte yandan Çin tarafinca uygulanan dis ticaret mevzuatinin yeterince açik olmayisi ve standardizasyonun henüz tüm alanlarda gerçeklestirilememesi önemli bir engel olmayi sürdürmektedir. Tüm bunlarin yanisira, Çin pazarinda ortaya çikan rekabet Türk firmalari için zorlayici olabilecektir. Halihazirda belli basli dünya ülkeleri, dev Çin pazari için yogun bir rekabet içine girmislerdir. Çin?in basta gelen dis ticaret ortaklarinin incelenmesi, cografi uzaklik dezavantajina sahip olan Türk firmalarinin daha yogun çaba harcamalari gerektigini ortaya koymaktadir.
Fuar ve sergiler
ÇHC düzenli olarak Izmir Enternasyonel Fuari?na katilmaktadir.
Çin?de düzenlenen fuar ve sergilere katilimin gerek ülkemiz gerekse ülkemiz ihraç ürünlerinin tanimi ve pazar payimizin artirilmasi açisindan büyük önem arzettigi düsünülmektedir.
Ulastirma ve haberlesme
Türkiye ve Çin arasindaki Hava Ulastirmasi Anlasmasi geregince bu ülkeye direkt seferler yapilmaktadir.
